images/20070429/natural.jpg
 
:ايران به لحاظ جاذبه هاي جهانگردي يکي از 10 کشور اول جهان محسوب مي شود، اما درآمد حاصل از جهانگردي براي کشور بسيار اندک است.
ضرورت افزايش درآمدهاي عمومي کشور و کاهش وابستگي اقتصاد کشور به درآمد حاصل از فروش نفت ، ايجاب مي کند که استفاده از ظرفيت هاي زيستي کشور، منابع طبيعي و توجه به صنعت جهانگردي بيش از پيش مورد توجه قرار گيرد؛ چراکه به عنوان مثال تنها ارزش مصرفي تنوع زيستي به صورت مستقيم از طريق اکوتوريسم انگيزه مهمي را براي حفاظت از تنوع زيستي بخصوص در کشورهاي در حال توسعه ايجاد کرده است. از آنجا که ريشه کني فقر و گرسنگي و ارتقاي فرصت هاي اقتصادي و اشتغال در دستور کار اصول توسعه پايدار و اهداف توسعه هزاره است ، لذا بي مناسبت نيست به سرفصل هاي گردشگري ، تنوع زيستي و برنامه هاي اهداف هزاره پرداخته شود.

براساس گزارشي که آخرين مورد از رشته گزارش هاي ارزيابي زيست محيطي در برنامه هزاره جديد بود و به صورت پروژه چهار ساله با هدف ثبت و دسته بندي اطلاعات منابع طبيعي جهان و مشارکت 3 هزار دانشمند از سراسر جهان به انجام رسيد، نتيجه اي حاکي از آن داشت که 12 درصد از گونه هاي پرندگان ، يک چهارم از پستانداران و يک سوم از دوزيستان جهان با خطر انقراض روبه رو هستند. انتشار اين گزارش موجب شده تا اين احتمال قوت بگيرد که تلاشهاي حفاظت از تنوع زيستي و رويکرد اکوتوريسم با اهداف سازمان ملل در زمينه توسعه هزاره و براندازي فقر و گرسنگي و ايجاد اشتغال و درآمدزايي در تقابلند. برخي از تحليلگران اقتصادي استدلال مي کنند بدون افزايش تاثير بشر بر زيست محيطها نمي توان به افزايش صنعت گردشگري و تنوع زيستي و اهداف هزاره دست يافت.
البته يکي از اهداف توسعه هزاره ، دستيابي به توسعه پايدار زيست محيطي است و لذا تلاش براي منطبق کردن نتايج هر دو برنامه و حصول به موقعيت برنده برنده يکي از مهمترين وظايف فراروي هر دو گروه کارشناسان و برنامه ريزان «حفظ تنوع زيستي و توسعه هزاره» است. به عبارتي دستيابي به اجراي کنوانسيون تنوع زيستي (CBD) و نيز برنامه عمل اجلاس سران ژوهانسبورگ از يک سو و اهداف هزاره از سوي ديگر کليد اصلي نيل به توسعه پايدار هستند.
بدين ترتيب با انطباق بازبيني پروژه هاي موفق اکوتوريسم در کشورهاي در حال توسعه و اهداف توسعه هزاره مي توان به اصولي قابل تعميم در پهنه هايي که در آن گردشگري اتفاق مي افتد، دست يافت.
تدوين و اجراي برنامه جامع توسعه طبيعت گردي ، تاکيد بر حفاظت اکولوژيکي از اکوسيستم مورد نياز و جلب مشارکت مردم بومي و محلي در امر حفاظت ، بسيار اهميت دارد. توسعه فعاليت هاي تفرجگاهي و گردشگري در عرصه هاي طبيعي با حفظ استانداردهاي زيست محيطي و ايجاد سازوکارهايي براي بازگشت درآمد حاصل از اکوتوريسم به جوامع محلي و برنامه هاي حفاظت از منابع طبيعي نيز بايد مورد توجه قرار گيرد.

اکوتوريسم و اهداف توسعه هزاره
افسون اژدري ، کارشناس ارشد کميته ملي توسعه پايدار گفت: در آستانه هزاره سوم ، صنعت گردشگري به عنوان يکي از مهمترين بخشهاي اقتصادي در بسياري از کشورها مطرح است و هم اکنون اقدامات گسترده اي براي توسعه اين صنعت در بسياري از کشورها آغاز شده است.

در آستانه هزاره سوم گردشگري به عنوان يکي از مهمترين بخشهاي اقتصادي در بسياري از کشورها مطرح است

وي افزود: براساس گزارش هاي سازمان تجارت جهاني در سال 2004، درآمدهاي ناشي از صنعت گردشگري در سطح جهان از 474ميليارد دلار در سال 2003 با 8.4 درصد رشد به 514ميليارد دلار افزايش يافته است.
وي مي گويد: براساس آخرين تحقيق سازمان ملل متحد، گزارشي با عنوان «زيست محيطها، رفاه انسان ها و ايجاد تنوع زيستي» منتشر شده است و نشان مي دهد صدمه اي که انسان ها طي پنجاه سال گذشته بر تنوع منابع بيولوژيک جهان وارد ساخته اند از هر زمان ديگري در طول تاريخ بيشتر بوده است.
اگر اين روند متوقف نشود، انسان ها منافع اساسي را در جهان طبيعت از دست خواهند داد. هم اکنون مي توان اين منافع را به «خدمات زيست محيط» تغيير داد. به طور کلي هر انساني براي برخورداري از زندگي ايمن به طبيعت وابسته است.
در حدود 3.5 ميليارد نفر در سراسر جهان براي گذران زندگي و تامين غذا به درياها و اقيانوس ها وابسته اند. اما به دليل تغييرات اعمال شده از سوي بشر طي ساليان اخير، در برخي از مناطق ميزان ذخاير آبزيان تا 9 درصد کاهش يافته است.
از سوي ديگر در حدود 70 درصد جمعيت جهان هنوز از منابع بيولوژيک سنتي حاصل از طبيعت استفاده مي کنند که خود نشانگر اهميت چرخه هاي طبيعي در زندگي انسان هاي قرن 21است.

تعيين ارزش تنوع زيستي و توسعه هزاره
ذخاير زيستي کره زمين زيربناي اصلي جامعه اي پايدار و مهمترين جزئ براي کارايي سيستم حمايت از حيات زمين و جلوگيري از فروپاشي اکولوژيک است. کارشناس ارشد کميته ملي توسعه پايدار گفت: کاملا روشن است که توسعه براساس ادامه نابودي محيط زيست طبيعي در نهايت با شکست مواجه خواهد شد و اين در حالي است که تنوع زيستي مکمل رفاه انسان هاست و مظاهر عيني ، آب و هواي پايدار و مظاهر معنوي را حفظ مي کند.
اژدري مي افزايد: تعريف تنوع زيستي و کنوانسيون هاي مرتبط تاکيد مي کند که گوناگوني در هر سطح ژنها، گونه ها و اکوسيستم ها به طور يکساني براي حفاظت از سيستم حمايتي حيات در کره زمين ضروري هستند. وي با اشاره به گزارش ارزيابي زيست بوم هزاره که بتازگي منتشر شده است. تاکيد کرد: تقريبا تمامي خدمات زيست بوم حياتي کره خاکي در حال انحطاط هستند و اين وضعيت مانعي عمده سر راه تحقق اهداف توسعه هزاره به شمار مي رود.
اصل 25 اعلاميه ريو بيانگر آن است که توسعه و حفاظت محيطزيست به هم وابسته و غيرقابل تفکيک اند. دانشگاه کلمبيا کشور ايران را با 39.8 امتياز در فهرست کشورهاي درحال تهديد محيطزيست طبقه بندي کرده است.
در اين مسير، هدف اصلي گنجاندن اصول توسعه پايدار در سياست ها و برنامه هاي کشوري و معکوس کردن روند تخريب منابع زيست محيطي است.

صنعت طبيعت گردي
امروزه صنعت توريسم به عنوان يکي از محورهاي مهم توسعه همه جانبه بسياري از کشورهاي جهان به شمار مي آيد و اکوتوريسم که زير مجموعه اي است از صنعت زنده و پوياي توريسم در عين بازدهي و سودآوري چشمگير اقتصادي ، متضمن تامين لايه هاي عميق تر توسعه است.

ضرورت حفظ زيستگاه هاي طبيعي

گونه هاي حياتي به طور بي سابقه اي در حال از بين رفتن هستند، آب و هوا در حال تغيير است که خطراتي نظير بالا آمدن سطح آب درياها، خشکسالي و سيل را به همراه دارد. حدود 19 ميليون کيلومتر مربع يعني بيش از 13 درصد سطح خشکي در کره زمين منطقه حفاظت شده اعلام شده است. از سال 1994 اين رقم 15 درصد افزايش داشته است. گسترش مناطق حفاظت شده مايه دلگرمي است ، ولي هميشه مديريت آن با اهداف حفاظت محيطزيست سازگار نيست.
از بين رفتن زيستگاه ها و گونه هاي بيولوژيک کماکان ادامه دارد و بيش از 10 هزار گونه اکنون در خطر انقراض قرار دارند، بدين ترتيب بايد در پي يافتن شاخص ها و راهکارهايي براي ارتباط صحيح بين اکوتوريسم و تنوع زيستي در توسعه پايدار باشيم

اکوتوريسم مخفف کلمه (Ecological Tourism) است که در زبان فارسي طبيعت گردي نام گرفته و گرايشي نو و پديده اي تازه در صنعت جهانگردي محسوب مي شود.
کشور ايران از نظر جاذبه طبيعي در جهان رتبه پنجم را دارد و امروزه اکوتوريسم مهمترين بخش صنعت گردشگري به شمار مي آيد. وجود تالاب هاي حائز اهميت بين المللي ، پارکهاي ملي و مناطق حفاظت شده که ذخيره گاه کره مسکون نام گرفته و تنوع بسيار زياد گونه هاي گياهي و جانوري از پتانسيل هاي اکوتوريسمي بسيار بالايي برخوردار است.
مهنوش رضاعلي ، کارشناس ارشد واحد GIS دفتر طرح و برنامه سازمان حفاظت محيط زيست مي گويد: در اين رابطه جاي بسي خوشحالي است که ديدگاه دولت نهم در زمينه محيطزيست ، برنامه ريزي در حوزه اکوتوريسم با عنوان مهمترين بخش صنعت گردشگري بوده و بدون شک يکي از راههاي رسيدن به توسعه پايدار، رواج و گسترش اين صنعت در کشور است. با توجه به اهداف و ويژگي هاي اکوتوريسم به طور عام ، به نظر مي رسد که اکوتوريسم نقش بالقوه مهمي را در حفاظت از تنوع زيستي مي تواند ايفا کند.وي با اشاره به اهداف توسعه هزاره ادامه مي دهد: براي رسيدن به اهداف توسعه هزاره با بهينه سازي صنعت توريسم و شناسايي توان اکوتوريستي در کشورمان و برنامه ريزي اصولي در اين زمينه و همکاري با سازمان هاي مربوطه مي توان علاوه بر حفظ و حراست از ارزش هاي طبيعي و ماندگار بتوانيم گامهاي موثري در ايجاد اشتغال و هدف نهايي آن که رسيدن به توسعه پايدار است ، برداريم.
کوشش براي حفظ ظرفيت هاي حياتي اکوسيستم هاي حفاظت شده و بهره برداري خردمندانه از آن در راستاي دستيابي به بزرگترين آرمان زيست محيطي جهان معاصر يعني توسعه پايدار و اهداف هزاره است.
اکوتوريسم به شرط برنامه ريزي مطالعه شده منطقي ، مناسب و قانونمند يکي از سامانه هاي راهبردي جوامعي تلقي مي شود که 3 نسل گذشته ، حال و آينده را به هم پيوند داده و جامعه انساني را به همزيستي عادلانه و آرامش بخش با ساير موجودات زنده زيست کره زمين دعوت مي کند.
بايد دانست رابطه توسعه و اهداف هزاره با محيط زيست دوطرفه است ، غفلت از محيطزيست مانع دستيابي به اهداف توسعه مي شود.
اهداف توسعه هزاره آزموني براي اراده سياسي به منظور ايجاد مشارکت وسيع تر و عميق تر است و سران 189 کشور در سپتامبر سال 2000 ميلادي اين اعلاميه را تصويب کردند.اين تعهد جهاني يکي از مهمترين اسناد سازمان ملل در سالهاي اخير است. در واقع اين تعهد جهاني به دنبال يافتن راهکارهايي براي برخي از چالشهاي بزرگ است که جامعه جهاني با آن روبه روست. طبق هدف 7 بسياري از کشورها به اصول توسعه پايدار متعهد شده اند ولي اين مساله به پيشرفت کافي براي معکوس کردن روند تخريب منابع زيست محيطي جهان منجر نشده است. تحقق اين هدف مستلزم توجه بيشتر به وضعيت منابع طبيعي و حفاظت از اکوسيستم هاي پيچيده است که ادامه حيات ما و حتي صنعت توريسم و گردشگري به آنها بستگي دارد.


حميده سادات هاشمي

 

 

 

تورهای غیر انتفاعی موسسه را با کلیک بر روی لینک زیر ببینید :

 

 تورهای ارزان قیمت

  تورهای کلاس B

 

  در گروپ تعطیلات عضو شوید     

عضویت در این گروپ برای همه آزاد میباشد

اعضای محترم عضو در موسسه تنها با تماس تلفنی با شماره ۰۹۱۹۲۱۲۰۵۲۴  و ایجاد هماهنگی قبلی و ارایه آی دی خود به صورت اس ام اس میتوانند در گروپ شیوار ۸۱ عضو شوید

لطفاْ جهت برخورداری مختص اعضاء  از مزایای عضویت در موسسه شیوار با ما در این زمینه همکاری نمایید تا بتوانیم خدماتی را که ویژه اعضا است را در اینجا ارایه کنیم

 

گروپ شیوار 81