سد مخزنی شهید رجایی و شبکه آبیاری و زهکشی تجن
![]()
وما همه چیز را از آب زنده گردانیدیم
. قرآ ن کریمتاریخچه
تاریخچه مطا لعات حوضه رودخانه تجن به سالهای
1336توسط شرکت الکساندر گیپ برمی گردد
.اما به علت عدم تحقق طرحهای پیشنهادی مطالعات مجدد آن در سالهای 1360 به شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس واگذار شد .عملیات اجرای سد ازشهریور70شروع ودرسال75خاتمه یافت وبه موازات آن سد انحرافی وشبکه آبیاری وزهکشی نیز آغازگردید.سد مخزنی شهید رجایی
موقعیت
40
کیلومتری جنوب شهر ساری بر روی رودخانه تجناهداف کلی طرح
تامین وتنظیم آب کشاورزی اراضی دشت تجن
تامین آب آشامیدنی جمعیت ساکن درمحدوده طرح
تامین آب صنعتی محدوده طرح
تولید برق
کنترل طغیان وجلوگیری ازخسارا ت ناشی ازسیل
مشخصات اصلی سد
نوع سد
: بتنی دوقوسی با سرریزآزادطول تاج سد
: 427مترارتفاع سد از پی
:138مترضخامت سد در پی
: 27مترضخامت سد در تاج
: 7مترسطح دریاچه سد
:520 هکتارطول دریاچه
:8500مترحجم مخزن
: 160میلیون متر مکعبسر ریز
جهت تخلیه طغیان به میزان
2000متر مکعب در ثانیه تعداد5دهانه سرریز آزاداحداث شده است که مجهز به پل سرویس سراسری است
.سیستم آبگیر نیروگاه
این مجموعه شامل واحد های آشغالگیر دریچه اضطراری
رأ س(استا پلاک) لوله تحتفشار فلزی مستغرق دربتن بدنه به قطر
2متروبه طول 40متر(پنستاک)می باشد که ظرفیتتخلیه آن برابر
18مترمکعب در ثانیه است وبرای تغذیه3واحدتوربین فرانسیس بامحورعمودی پیش بینی شده است.
شبکه آبیاری و زهکشی تجن
محدوده این طرحاز پایاب سدشهید رجایی تا کرانه دریای خزر گسترده است وبین دو
رودخانهسیاهرود ونکا رود قرار دارد
اهداف طرح
توزیع متناسب آب ذخیره شدهبا ظرقیت قابل تنظیم
316 میلیون مترمکعب واستفاده بهینه ازآب قابل دسترسی اعم ازآبهای سطحی و زیرزمینی آبهای برگشتی وآب بندانهاوتامین کمبود
آب قسمتی از دشتهای مجاورمی باشد
.اجزا طرح
اجزا طرح شامل سد انحرافی کانال اصلی وسیفون معلم کلا واحد عمرانی شماره یک دو سه
چهار می باشد
سدانحرافی تجن وکانال اصلی وسیفون معلم کلا
-
نوع سد: بتنی یاسر ریزآزادطول سر ریز
:264مترارتفاع سد از پی
:5/7مترظر فیت کانال
: 38متر مکعب در ثانیهطول کانال
:3390مترطول سیفون
: 203مترظر فیت سیفون
:15مترمکعب درثانیهمشخصات شبکه مدرن
وسعت اراضی تحت پوشش بالغ بر
46000هکتارمی باشد علاوه برآن آب مطمئنی رابرای
4500هکتار که سطح در حدود9500 هکتار آب بندان راتحت آبیاری دارند بوسیلهانهار سنتی کار آمد تامین آب می نماید
0
منبع
:وزارت نیرو شرکت سهامی آب منطقه ای مازندران وگلستان
سد وجاذبه گردشگری
سد ها ونیروگاهها ی وابسته به آنهاعلاوه بر اینکه یکی از منابع مهم تامین آب وانرژی
برق آبی هستند ظرفیت ها ی بزرگی برای رشدو توسعه صنعت گردشگری نیزمحسوب
می شوند مناظر طبیعی حاشیه دریاچه ورودخانه ها از یک سووسازه های عظیم عمرانی
از سو دیگرجاذبه های فراوانی را برای گردشگران وتوریست های داخلی وخارجی
ایجاد می کند در بسیاری از کشور های دنیا نیز سدهاودریاچه ها ی آنان از مهم ترین
قطب های گردشگری آن کشور محسوب می شوند وسالانه هزاران مسافررابه خود جذب
می کنند سد های
«هور»در آمریکاو«آسوان»درمصراز این جمله اندوحتی در برخی از کشورهاسعی شده است تا درساخت این سازه ها از ابزار هنری استفاده شده تا جاذ به بیشتری
داشته باشد.
هم اکنون سد های بزرگی نظیر
:سدکرخه کارون3 مسجد سلیمان شهید رجایی کوثر دوستیو....دریاچه ها ی بزرگ را پشت خود تشکیل داده اندوجود این دریاچه ها در آب وهوای متنوع
وتاسیسات عظیم ونیروگاهها سرمایه گرانقدربرای توسعه گردشگری در استان تحت پوشش
محسوب می شود این سدها می توانندبه عنوان مناطق ویژه گردشگری توسط سازمان میراث
فرهنگی شناخته شده وبه ثبت برسند.این سدها در موارد زیر قادر به جذب گردشگران هستند.
راه اندازی فعالیت ورزش های آبی
ایجاد مجتمع های گردشگری وتوریستی وفعالیت های جانبی از جمله هتل داری درحاشیه سد
بهره گیری از سازه های اصلی سد ونیروگاه به عنوان مرکزبازدید شهروندان داخلی وخارجی
نزدیکی این سدها با سازه های تاریخی وآثارباستانی حاشیه رود خانه هاوسدها امکان
بهره گیری توریستی همزمان ازاین دو ظرفیت را می دهد
.برگزاری تورهای علمی وفنی در زمینه های برق عمران مکانیک آب محیط زیست
وغیره برای کارشناسان متخصصان اساتید دانشگاه ودانشجویان
.آمار بازدید کننده نوروزی از سدهای کرخه کارون
3 مسجد سلیمان گتوند سیمره وکوهرنگ درسال83 و84قریب به چهارصدهزارنفربوده است که نشان ازجاذبه های بی بدیل این سد ها
می دهد به یقین با سرمایه گذاری بیشتر دراین راستا می توان شاهد رشد چشمگیرگردشگران
بود.
منبع
: ویژه نامه مدیریت منابع آب ایران







